İnşaat Sektörü Yurt İçinde Maliyet, Yurt Dışında Jeopolitik Risk Kıskacında

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), 2026 yılının üçüncü çeyreğine ait İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nu yayımladı.

Raporda, inşaat sektörünün yılın ikinci çeyreğinde %1,9 daralmasıyla son yıllardaki büyüme eğiliminin kesintiye uğradığı belirtilirken, yüksek finansman ve işçilik maliyetleri ile özel sektör yatırımlarındaki zayıflamanın sektör üzerindeki baskısını sürdürdüğü ifade edildi. Kamu yatırımları ve deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetlerinin sektörü desteklemeye devam ettiği, buna karşın yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinde jeopolitik belirsizlikler ve küresel finansman koşullarının proje üstlenimlerini sınırladığı vurgulandı.

Ekonominin genelinde 200’ün üzerinde alt sektöre yarattığı talep ve istihdam gücüyle lokomotif rol üstlenen inşaat sektörünün önde gelen kuruluşlarını temsil eden Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), ekonomi çevreleri ve sektör tarafından yakından takip edilen İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nun 2026 yılı üçüncü çeyrek sayısını yayımladı. “Küresel Ekonominin Yeni Fay Hatları” başlıklı raporda, yurt içi ekonomik gelişmeler, inşaat sektörüne ilişkin temel göstergeler ve yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin performansı birlikte değerlendirilerek sektörün mevcut görünümü ile önümüzdeki döneme ilişkin beklentiler ele alındı.

Konut talebindeki zayıflama büyümeyi sınırlıyor

Raporda, Türkiye ekonomisinin 2026 yılının ikinci çeyreğinde %2,3 büyüdüğü, aynı dönemde inşaat sektörünün ise %1,9 daraldığı hatırlatıldı. Böylece son yıllarda ekonominin üzerinde büyüme performansı sergileyen inşaat sektörünün büyüme eğiliminin kesintiye uğradığına dikkat çekildi. Sektördeki daralmada yüksek finansman maliyetleri, sıkı kredi koşulları ve özel sektör yatırımlarındaki temkinli yaklaşımın belirleyici olduğu değerlendirilirken, deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetleri ile kamu yatırımlarının sektörü desteklemeyi sürdürdüğü, buna karşın konut talebindeki zayıflamanın büyüme performansını sınırladığı kaydedildi.

Öte yandan, 2026 yılının ikinci çeyreğinde zincirlenmiş hacim endeksine göre toplam sabit sermaye yatırımları %0,6 artarken, inşaat yatırımlarının %0,9 azaldığı belirtilen raporda, sektörün toplam istihdam içerisindeki payının %6,8 seviyesinde gerçekleştiği ifade edildi. TÜİK tarafından açıklanan İnşaat Maliyet Endeksi'nin 2026 yılı Ağustos ayında aylık %2,04, yıllık %29,59 arttığı belirtildi. Malzeme maliyetleri aylık %2,73, yıllık %28,72 yükselirken, işçilik maliyetlerindeki artış sırasıyla %0,82 ve %31,20 oldu. Aynı dönemde bina inşaatı maliyet endeksi yıllık %28,94, bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi ise %31,68 artış kaydetti. Ağustos ayında maliyet artışının aylık bazda özellikle malzeme fiyatlarında belirginleştiği görülürken, yıllık bazda işçilik maliyetlerinin yüksek seyri sektörün kârlılığı üzerindeki baskının sürdüğüne işaret etti. Finansman giderleriyle birlikte artan maliyetler, yeni yatırım ve proje kararlarında temkinli yaklaşımın devam etmesine neden oldu.

Türkiye Müteahhitler Birliği’nce 2026 yılının üçüncü çeyreğinin değerlendirildiği raporda, inşaat sektörüne ilişkin özetle şu tespitlere yer verildi:

ÜRETİM GÖSTERGELERİNDE TOPARLANMA, CİRODA AYLIK GERİLEME:

TÜİK verilerine göre, Ağustos ayında inşaat sektörü ciro endeksi yıllık bazda %19,2 artarken, aylık bazda %3,7 gerilemiştir. Aynı dönemde sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplam ciro endeksi yıllık %31,8, aylık %3,0 artış kaydetmiştir. Buna karşılık inşaat üretim endeksi Ağustos ayında yıllık %2,3, aylık %4,0 yükselmiştir. Alt sektörlerde bina inşaatı üretimi yıllık %0,9 azalırken, bina dışı yapıların inşaatında %21,8, özel inşaat faaliyetlerinde ise %0,1 artış gerçekleşmiştir. Üretim hacmindeki aylık toparlanmaya karşın ciro endeksinin gerilemesi, sektörde nominal gelirler ile üretim faaliyetlerinin aynı yönde hareket etmediğini göstermiştir.

SEKTÖRDE GÜVEN VE BEKLENTİLER ZAYIF SEYRİNİ KORUYOR:

İnşaat Güven Endeksi, Eylül ayında bir önceki aya göre %0,2 gerileyerek 83,0 seviyesinde gerçekleşmiştir. Endeksin 100 eşik değerinin altında kalmayı sürdürmesi, sektörde mevcut faaliyetlere ve gelecek döneme ilişkin beklentilerde kötümser görünümün devam ettiğini ortaya koymuştur. Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi %1,9 artışla 80,4'e yükselirken, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısına ilişkin beklenti %2,1 azalarak 85,5'e gerilemiştir. Türkiye İMSAD tarafından açıklanan İnşaat Malzemesi Sanayi Bileşik Endeksi de Ağustos ayında 1,1 puan düşüşle 72,0 seviyesine inmiştir. Faaliyet, güven ve beklenti alt endekslerinin tamamında gerileme kaydedilmesi, sektördeki ihtiyatlı görünümün inşaat malzemesi sanayisine de yansıdığını göstermiştir.

KONUT SATIŞLARINDA İKİNCİ EL SEGMENTİNDEKİ GERİLEME BELİRLEYİCİ OLDU:

Türkiye genelinde toplam konut satışları Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %9,3 azalarak 142 bin 390 adet olarak gerçekleşmiştir. İlk el konut satışları %3,9 artışla 51 bin 519 adede yükselirken, ikinci el satışlar %15,3 azalarak 90 bin 871 adede gerilemiştir. Böylece toplam satışlar içerisinde ilk el konutların payı %36,2, ikinci el konutların payı ise %63,8 olmuştur. Ocak-Eylül döneminde toplam konut satışları %7,2 azalarak 1 milyon 92 bin 919 adede gerilemiştir. İlk el satışların aynı dönemde %0,6, ikinci el satışların ise %10,0 azalması, konut piyasasındaki yıllık gerilemede ikinci el segmentinin belirleyici olduğunu ortaya koymuştur.

KONUT PİYASASINDA FİNANSMAN BASKISI DEVAM EDİYOR:

Eylül ayında ipotekli konut satışları yıllık bazda %5,1 artarak 23 bin 397 adede yükselirken, diğer satışlar %11,6 azalışla 118 bin 993 adet olarak gerçekleşmiştir. İpotekli satışların toplam satışlar içerisindeki payı %16,4 seviyesinde kalmıştır. Ocak-Eylül döneminde ipotekli satışlar %24,7 artarak 212 bin 210 adede ulaşırken, diğer satışlar %12,5 gerilemiştir. İpotekli satışlardaki artış kredi kanalıyla konut talebinde hareketlenmeye işaret etmekle birlikte, toplam satışlar içerisindeki payının sınırlı kalması finansman koşullarındaki zorlukların sürdüğünü göstermiştir. Yüksek konut fiyatları ve hanehalkının satın alma gücü üzerindeki baskılar da konut talebini sınırlamaya devam etmiştir.

KONUT FİYATLARINDA REEL GERİLEME SÜRÜYOR:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan Konut Fiyat Endeksi, Eylül ayında bir önceki aya göre %1,2 artarak 239,4 seviyesine yükselmiştir. Endeks yıllık bazda nominal olarak %22,3 artarken, reel olarak %5,7 azalmıştır. Böylece konut fiyatlarında nominal artış devam etmesine karşın enflasyondan arındırılmış fiyatlardaki gerileme sürmüştür. Eylül ayında konut fiyatları aylık bazda İstanbul'da %2,0, Ankara'da %0,1 ve İzmir'de %1,0 artarken, yıllık artış oranları sırasıyla %26,8, %22,0 ve %21,0 olarak gerçekleşmiştir.

YAPI RUHSATLARINDAKİ HAREKETLİLİK TAMAMLANAN YAPILARA AYNI ÖLÇÜDE YANSIMADI:

2026 yılının ilk çeyreğinde yapı ruhsatı verilen bina sayısı yıllık %19,6, daire sayısı %37,0 ve toplam yüzölçümü %26,1 artmıştır. Aynı dönemde yapı kullanma izin belgesi verilen bina sayısı %4,8, daire sayısı %10,1 ve toplam yüzölçümü %3,5 yükselmiştir. Yapı ruhsatlarında kaydedilen çift haneli artışlar yeni yapı üretimine yönelik faaliyetlerde genişlemeye işaret ederken, yapı kullanma izin belgelerindeki daha sınırlı artış, ruhsat aşamasındaki hareketliliğin tamamlanan yapılara aynı ölçüde yansımadığını göstermiştir.

YURT DIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİNDE İVME KAYBI SÜRÜYOR:

Raporda, yılın ilk dokuz ayında 4,9 milyar ABD Doları tutarında 97 proje üstlenen yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin küresel finansman koşulları ve jeopolitik gelişmelerin etkisiyle zayıf seyrini sürdürdüğü belirtildi. Yurt dışında iş üstlenilen ülke sayısı ise Kanada ile birlikte 139'a yükselirken, yılın ilk üç çeyreğinde en çok iş üstlenilen ülke 1,1 milyar ABD Doları ile Suudi Arabistan oldu. Listede 670 milyon ABD Doları ile Romanya ikinci, 635,8 milyon ABD Doları ile Libya üçüncü sırada yer aldı. Özellikle Orta Doğu başta olmak üzere önemli pazarlardaki belirsizliklerin yatırım kararları ve proje finansmanı üzerinde baskı oluşturduğu ifade edilen raporda, Türk inşaat sektörünün uluslararası pazarlardaki güçlü konumunu koruduğuna dikkat çekildi. Engineering News-Record (ENR) Dergisi'nin 2026 yılı “Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi” listesinde Türkiye'nin 49 firmayla Çin'in ardından ikinci sıradaki yerini korumasının, sektörün küresel rekabet gücünü ortaya koyduğu vurgulandı.

Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı